شاید بزرگ‌ترین مدعا بر قدرت گوگل، گزارش‌های اخیر رسانه‌ها مبنی بر مذاکرات یاهو و مایکروسافت برای اتحاد علیه گوگل باشد.

Jeff Clavier، یکی از سرمایه‌گذاران با سابقه دره سیلیکون می‌گوید: «بی‌تردید گوگل، مایکروسافت جدید است.»
لری پیج، یکی از دو مؤسس گوگل، نیز چندی پیش طی مصاحبه‌ای با گزارشگران درباره دلیل نگرانی رقبا گفت: «فکر می‌کنم چون ما هرچه بیشتر رشد می‌کنیم موفق‌تر می‌شویم، طبیعی است که مردم این‌گونه فکر کنند.» ولی او با افزودن این نکته که گوگل از رفتار بد برخی شرکت‌ها در گذشته چیزهای زیادی آموخته است، ترس شرکت‌ها از گوگل را بی‌مورد دانست.

با این‌که تنها نُه سال از زمانی می‌گذرد که سرگئی برین و لری پیج گوگل را تأسیس کرده‌اند، این شرکت به یکی از قدرتمندترین شرکت‌های جهان تبدیل شده است و تنها تعداد کمی از شرکت‌ها به لحاظ سوددهی، عملکرد و قدرت به پای آن می‌رسند. با این حال گوگل در نتیجه این موفقیت بدخواهان زیادی هم پیدا کرده است. راهبران دره سیلیکون از این‌که گوگل باعث نابودی شرکت‌های کوچک و نوپا و نیز افزایش دستمزدها شود، نگرانند.

Madison Avenue از این‌که گوگل بر انواع تبلیغات اعم از تبلیغات در رسانه‌های چاپی، رادیویی و تلویزیونی سیطره یابد، اظهار نگرانی می‌کند. حامیان حریم خصوصی نیز از اطلاعات گسترده‌ای که گوگل درباره کاربرانش گردآوری می‌کند، بیمناک هستند و هالیوود از توزیع غیرمجاز محصولات خود در سرویس ویدیوی گوگل در هراس است.

گوگل همه این نگرانی‌ها را بی‌مورد می‌داند و ادعا می‌کند که رشد گوگل می‌تواند به روند رشد شرکت‌های دیگر نیز کمک کند. بدیهی است گوگل از این‌که وال استریت حامی اوست، خشنود است. ارزش سهام شرکت همچنان بالا است و تا چند هفته پیش به ۴۶۱ دلار به ازای هر سهم رسید.^۲ با این وجود در سیلیکون همه به آینده گوگل خوش‌بین نیستند.

فرمانروای دره‌

در فرهنگ مرسوم دره ‌سیلیکون که مبتنی بر رقابت به هر قیمتی است، گوگل را می‌توان یک فرمانروا محسوب کرد.
Rich Skrenta، مدیراجرایی Topix، وب‌سایت و انجمن ویژه اخبار محلی در پالوآلتو، گوگل را چنان دست‌نیافتنی می‌داند که معتقد است در واقع هیچ رقیبی برای آن وجود ندارد. به عقیده وی، رؤِسای شرکت‌های نوپا از افزایش تهدیدهای گوگل در هراسند. او می‌افزاید هم اکنون ترس جای خود را به ناامیدی داده است.

به عقیده Skrenta، راه‌اندازی یک موتور جست‌وجوی دیگر مانند گوگل کار بیهوده‌ای است (چون شانسی در برابر گوگل ندارد). تنها راه، تأسیس شرکتی است که فعالیت آن هیچ تداخلی با گوگل نداشته باشد.

او در وبلاگش مطلبی با عنوان «مردم، با هم متحد شوید!» نوشته است تا شاید بتواند سربازان دره سیلیکون را در برابر گوگل با هم متحد کند.

عینی‌ترین نمود نگرانی‌های موجود در بین شرکت‌های بزرگ آی‌تی، درز خبر مذاکرات مایکروسافت و یاهو است. مایکروسافت می‌خواهد با تصاحب یاهو یا ایجاد همکاری‌های گسترده تر با آن، شکاف موجود بین گوگل و دیگر رقبا را پر کند.

بنا بر گزارش‌ها، فعلاً این بحث متوقف شده، ولی درهای همکاری شرکت ها با هم باز است.

بدیهی است که رقبای گوگل فارغ از قدرت و وسعتشان، برای رقابت با این شرکت بهترین متخصصان را استخدام خواهند کرد. هزینه این کار بالا است. چون گوگل جیب‌های بزرگی پر از پول دارد و برای بردن این جنگ آماده است هر قدر لازم باشد، هزینه کند.

James Currier، یکی از سرمایه گذاران صنعت آی‌تی که شبکه اجتماعی خود را به سایت کاریابی Monster.comفروخت، می‌گوید: «اخیراً یکی از متبحرترین کارمندان شرکتی که Currier از سرمایه‌گذاران آن بود، آنجا را به قصد گوگل ترک کرد.» این کارمند که گفته می‌شود نبوغ بالایی دارد، پیشنهاد ۱۲۰ هزاردلاری و سهام شرکت مذکور را رها کرد و به گوگل پیوست؛ گوگل به وی دستمزد ۳۷۵ هزاری دلار پیشنهاد کرد. هر چند در خود مقاله صریحاً اشاره نشده است. ولی این ارقام باید دستمزد سالانه بوده باشند.

Currier، که در سان‌فرانسیسکو شرکت جدیدی را با نام Ooga Labs تأسیس کرده است، می‌گوید: «گوگل دارد اکسیژن موجود در این سیستم را می‌مکد.»

سپس عقیده خود را که نظر خیلی از ساکنان دره‌سیلیکون نیز هست، این‌گونه بازگو می کند: «با این همه، نمی‌توانید آن‌ها (گوگل) را ملامت کنید. اگر من هم جای آن‌ها بودم، همین کار را می‌کردم.»

گوگل رابطه پیچیده‌ای با دره ‌سیلیکون دارد. خیلی‌ها از جمله Currier این شرکت را با وجود اتهام‌های وارده به آن تحسین می‌کنند. تجارت گوگل بیش از آن‌که انحصارگرایانه باشد، در تعامل با هزاران شرکت دیگر است. درآمد بسیاری از وب‌سایت‌ها از راه تبلیغاتی که گوگل به سایت آن‌ها محول می‌کند، تأمین می‌شود.

بدون این پول‌ها، خیلی از شرکت‌های نوپا موجودیتشان را از دست خواهند داد. گوگل تأمین‌کننده سوخت اینترنتِ رو به رشد است. Currier می‌گوید: «این برای مشتریان خیلی اهمیت دارد.»

دیدگاه Madiaon Avenue

با این حال، پیشتازی گوگل در تبلیغات آنلاین تبلیغ‌شوندگان را می‌ترساند. هیچ‌کس دوست ندارد برای جذب مشتری تنها به یک شرکت وابسته باشد.

بنا بر گزارش مؤسسه تحقیقاتی eMarketer، گوگل تا پایان سال جاری میلادی ۱/۳۲ درصد درآمد تبلیغات آنلاین را به خود اختصاص خواهد داد. سهم گوگل از درآمد تبلیغات حین جست‌وجو نیز ۶/۷۵ درصد خواهد بود.

گوگل می‌کوشد با ورود به حیطه‌های دیگری چون بنرهای آنلاین، روزنامه‌ها، رادیو و تلویزیون، تجارت آگهی خود را گسترش دهد.

تصاحب شرکت DoubleClick توسط گوگل به مبلغ ۱/۳ میلیارد دلار، تنها نمونه‌ای از این طرح است. DoubleClick، شرکتی است که بنرهای تبلیغاتی مشتریان را روی وب قرار می‌دهد. این خرید به طور مؤثری بر قدرت گوگل در این حیطه تجاری جدید خواهد افزود.

چندین شرکت، گروه‌های پشتیبان و نیز گروه حمایت از مشتریان ایالت نیویورک به کمیسیون فدرال تجارت هشدار دادند که چنین ادغام‌هایی منجر به پدید آمدن یک قدرت متمرکز در اینترنت خواهد شد.

جالب آن‌که مایکروسافت و AT&T نیز که خود به دلیل اتخاذ شیوه‌های انحصارگرایانه مورد انتقاد واقع می‌شوند، جزو این گروه بوده‌اند و از رگلاتورها خواسته‌اند به این مورد بیشتر توجه کنند.

اخیراً اریک اشمیت، مدیراجرایی گوگل، در خلال یک کنفرانس در پاسخ به این گلایه‌ها گفت: «سهم گوگل در بازار یک تریلیون دلاری تبلیغات ناچیز است.» به عقیده وی: «این بخشی نوپا از صنعت است که گزینه‌های بسیار زیادی پیش رو می‌گذارد؛ هم کاربران انتخاب‌های زیادی دارند، هم تبلیغ شوندگان.»

قصد گوگل مبنی بر حضور در همه انواع تبلیغات، Madison Avenue را به هراس انداخته است. آژانس‌های تبلیغاتی می‌دانند که گوگل می‌تواند قابلیت‌هایی را برای کاربرانش پدید آورد تا آن‌ها بتوانند آگهی‌های دلخواهشان را ایجاد نمایند و سپس برای تبلیغات به گوگل بسپارند.

تنها بارقه امید برای شرکت‌های دیگر این است که وقتی پای فعالیت‌های آفلاین به میان می‌آید، عملکرد گوگل چندان موفقیت‌آمیز نبوده است؛ هرچند این شرکت همچنان بی‌وقفه در این باره تلاش می‌کند.

Daniel Stein، مدیراجرایی آژانس تبلیغاتی EVB، در سان فرانسیسکو، درباره قدرت گوگل در عرصه تبلیغات می‌گوید: «با این همه فکر نمی‌کنم گوگل بتواند در این عرصه قدرت‌نمایی کند.»

یک ضدقهرمان جدید در هالیوود

کپی‌رایت عرصه دیگری است که باعث سردرد گوگل شده است! کلیپ‌هایی که بدون رعایت قانون کپی‌رایت در یک سایت پرطرفدار اشتراک آنلا‌ین ویدیو (که هم‌اکنون در تصاحب گوگل است) منتشر می‌شوند، برای گوگل دردسرآفرین شده‌اند.

شرکت Viacom چند ماه پیش به امید آن‌که بتواند جلوی انتشار کلیپ‌های غیرمجاز را بگیرد، دادخواستی را علیه گوگل تنظیم کرد و درخواست یک میلیارد دلار غرامت نمود. گوگل هرگونه مسئولیت در قبال کلیپ‌هایی که توسط کاربران منتشر می‌شود را رد کرد و گفت: «هر کلیپی که مورد شکایت باشد، گوگل آن را از سایت حذف می‌کند.»

اندرو هیوارد، رئیس پیشین شبکه خبری CBSNews، می‌گوید: «شرکت‌های رسانه‌ای قدیمی با سایت اشتراک ویدیویی مذکور گلاویز شده‌اند.در سوی دیگر، محتوایی مشمول قانون کپی‌رایت قرار دارد که برای تولید آن‌ها هزینه زیادی شده است. یک نفر باید برای این خبرها پول بپردازد؛ آن‌ها رایگان نیستند.»

در همین زمان دو مؤسسه خبری NBC Universal و .News Corp طی توافقی، از ساخت یک فناوری رقیب برای این سایت خبر دادند. این سرویس که گفته شده بود در تابستان امسال آغاز به کار خواهد کرد، کلیپ‌های قانونی و کامل را در سایت‌های یاهو، AOL، مایکروسافت و مای‌اسپیس در دسترس قرار خواهد داد.

ویدیو و انتشار غیرقانونی آن تنها چالش پیش روی گوگل نیست. مشکل دیگر این شرکت، کپی‌کردن میلیون‌ها کتاب و فراهم کردن امکان جست‌وجوی آن‌ها در سایت گوگل است.

گوگل شما را می‌پاید؟

دلیل دیگری که باعث می‌شود خیلی‌ها از گوگل بترسند، ثبت اطلاعات گسترده این شرکت از رفتار کاربرانش است. هواداران حریم خصوصی معتقدند وجود این منبع عظیم اطلاعاتی از تاریخ و ایمیل کاربران گوگل بدین معنی است که نیروهای قانونی و قضایی هرگاه بخواهند می‌توانند از این اطلاعات استفاده کنند.

Kurt Opsahl، یکی از حقوقدانان ارشد Electronic Frontier Foundation، گروه حمایت از حقوق دیجیتال می‌گوید: «فرض کنید یکی از کاربران گوگل به ویروس HIV مبتلا شده باشد. ولی درباره آن به کسی چیزی نگوید. اگر رکوردهای جست‌وجوی کاربر را بررسی کنید و متوجه شوید که این کاربر مکرراً اطلاعاتی درباره بیماری ایدز جست‌وجو کرده است، به راز او پی خواهید برد.»

او می‌افزاید: «مردم ممکن است نسبت به افشای چنین اطلاعاتی حساسیت نشان دهند. ولی اگر گوگل این اطلاعات را نگه نمی‌داشت، مردم هم ناراحت نمی‌شدند.»

اخیراً گوگل در پاسخ به این گلایه‌ها قول داده است که اطلاعات گردآوری شده درباره کاربرانش را مخفی نگه دارد و پس از گذشت هیجده تا بیست و چهارماه از نگهداری این اطلاعات، هویت کاربر را ناشناس کند. Opsahl می‌گوید: «این هنوز کافی نیست.»

اریک اشمیت با رد نگرانی‌ها در مورد گوگل مدعی است که این شرکت در مچموع سهم کوچکی از بازار جهانی تبلیغات را به خود اختصاص داده است.

به گفته Nielsen/NetRatings، مؤسسه تحقیقاتی بازار و رسانه‌های اینترنتی، با همه این‌ها گوگل با اختصاص ۷/۵۳ درصد بازار جست‌وجو در ماه مارس امسال، محبوب‌ترین موتور جست‌وجو در بین کاربران ایالات‌متحده بود. یاهو با فاصله زیاد از گوگل، ۸/۲۱ درصد این بازار را در اختیار داشت.

چنین قدرتی برای گوگل، موقعیتی کلیدی در حیطه کنترل اطلاعات محسوب می‌شود. در واقع موضوع مورد جست‌وجو هرچه باشد، پیوندهایی که در صفحه نخست نتایج جست‌وجوی گوگل مشاهده می‌شود، متعلق به منابع مشخص و ثابتی است.

در تجارت، این‌که سایت شما هنگام مشاهده نتایج جست‌وجو در چه رده‌ای قرار گرفته باشد، مسئله مرگ و زندگی است. چون بدیهی است که مشتریان دوست دارند از شرکت‌های معتبرتر خرید کنند (هرچه رتبه سایت بالاتر باشد، می‌تواند به معتبرتر بودن آن تعبیر شود).

بیشتر شرکت‌هایی که در مقابل گوگل جبهه گرفته‌اند و خواستار ایجاد چندین تغییر در الگوریتم جست‌وجوی آن شده‌اند، از دست این شرکت خشمگین هستند و برخی به تنظیم دادخواست علیه آن نیز پرداخته‌اند؛ هرچند هیچ یک به جایی نرسیده است.

مخالفت‌ها با کنترل گوگل روی اطلاعات در هیچ جا به اندازه چین شدید نبوده است؛ کشوری که گوگل را واداشته است اطلاعاتی را که از دید دولت این کشور خطرناک محسوب می‌شوند، سانسور کند.

گروه‌های حمایت از حقوق بشر و اعضای کنگره ایالا‌ت‌متحده گوگل را به یک خائن تشبیه کرده‌اند. گوگل در پاسخ به این اتهامات اظهار داشت: «این سانسورها به صورت محدود اعمال می‌شود و این‌که فراهم کردن بخشی از اطلاعات برای مردم چین بهتر از هیچ چیز است.» (اگر گوگل درخواست دولت چین را رد می‌کرد، از فعالیت آن در چین جلوگیری می‌شد)‌.

یک امپراتوری؛ ولی نه آنقدرها شرور

به رغم قدرت گوگل، تنها عده کمی معتقدند که ترسی که گوگل در دنیای آی‌تی پدید آورده، بیشتر از ترسی است که مایکروسافت در دهه ۱۹۹۰ پدید آورد؛ زمانی که سیستم‌عامل تقریباً بلامنازع مایکروسافت باعث شد به این شرکت لقب امپراتوری شرور بدهند.

گوگل علاوه بر ارائه خدمات جست‌وجو، به ساخت چندین محصول نرم‌افزاری نیز پرداخته است که همه آن‌ها از توفیق برخوردار نبوده‌اند و رقابت سخت گوگل در حیطه نرم‌افزار باعث شده است این شرکت در همه عرصه‌ها پیشتار نباشد.

Chris Le Tocq، یکی از تحلیلگران مؤسسه پژوهشی Guernsey Research، می‌گوید: «با گوگل هنوز شانس انتخاب دارید. به همین دلیل، مطمئن نیستم که لقب امپراتوری شرور برازنده این شرکت باشد.»

ولی او می‌افزاید: «زمانی نگرانی درباره این شرکت به حق خواهد بود که کاربرانش را به خود وابسته کند و مردم بدون گوگل نتوانند کاری انجام دهند. در این‌ صورت گوگل چگونه با مشکلات مشتریانش مواجه خواهد شد؟» (شاید منظور از این گفته این بوده که اگر گوگل به یک قدرت متمرکز تبدیل شود که کاربران را به خود وابسته کند چنانچه مشکلی برای این شرکت پیش بیاید، انبوه کاربران را تحت‌ تأثیر قرار خواهد داد).

به هر طریق، Ellen Siminoff، مدیر اجرایی Efficient Frontier، شرکت تبلیغاتی موتور جست‌وجو در Mountain View می‌گوید: «آن‌گونه که تاریخ سال‌های اخیر نشان داده است، قدرت در صنعت فناوری به سرعت دست به دست می‌شود.»

او می‌گوید: «زمانی نت‌اسکیپ برترین بود، زمانی AOL و سپس یاهو. اکنون گوگل برترین است. ولی این موقعیت می‌تواند تغییر کند.»

پی‌نوشت:

۱- Madison Avenue: نام خیابانی در نیویورک است که مرکز آژانس‌های تبلیغاتی محسوب می‌شود. گاهی از نام این خیابان برای اشاره به صنعت تبلیغات ایالات متحده استفاده می‌شود.

۲- مبلغ ۴۶۱ دلار به ازای هر سهم گوگل، مربوط به زمان نگارش این مقاله است و هنگام ترجمه، تا تاریخ ششم ژوئن، ارزش هر سهم به ۵۱۸ دلار و ۲۵ سنت رسیده است.